Carmen Xía

Carmen Xía é unha cantante e rapeira andaluza que fusiona tradición e modernidade. O seu son bebe tanto do folclore andaluz e do flamenco como do hip hop e da electrónica. Os seus temas son robustos e crus, cheos de letras acedas, combativas e melancólicas, nunha fusión xenuína da copla de Lola Flores, o boombap de Lauryn Hill e a música urbana de Gata Cattana.
Carmen pon sobre a mesa a necesidade de reformular o pasado e a realidade actual: repensar e volver sentir aquilo que nos identifica, envolvendo a tradición nun manto de busca e revisión. En decembro de 2020 publica o seu single debut, "Orguyoça", o seu primeiro encontro co produtor Suzio Tarik. Preséntase aquí cun son pesado que deixa claras as súas influencias electrónicas e copleras, e que supón unha homenaxe ás mulleres traballadoras e artistas andaluzas, nunha declaración de orgullo pola súa terra e no pistoletazo de saída da súa carreira musical.
En "La Juani", o seu segundo single e primeiro videoclip, publicado en xullo de 2021, fusiona rumba con funk e amplía a súa paleta lírica, amosando un lado máis divertido. Volve colaborar con Suzio Tarik, quen pasaría a ser o seu produtor habitual e DJ ata hoxe. A boa acollida destes dous primeiros lanzamentos convéncea para compoñer o seu primeiro álbum: "La Herida" (Propaganda pel Fet, marzo de 2022).
Este álbum debut é o retrato dunha viaxe de busca polas raíces andaluzas e pola memoria. Unha homenaxe lírica e instrumental ás súas diversas influencias, na que atopamos figuras como Camarón de la Isla —coa que comparte cidade natal—, La Paquera de Jerez, Marifé de Triana, Ariadna Puello, Mala Rodríguez, entre outras.
O disco é toda unha declaración de principios na que pon en valor ás "ancestrah", ese colectivo de amas de casa con traballos precarios que sostiñan as súas familias e coidaban de todos sen seren recoñecidas por ninguén. A colección de cancións destila tamén un forte contido andalucista que traspasa fronteiras e que o público fixo seu, sexa do lugar que sexa.
Coa saída de "La Herida" iniciou unha xira que a levou polas cidades máis importantes do noso país, completando o tour no primeiro semestre de 2023 grazas a ser seleccionada dentro do circuíto "Artistas en Ruta" da AIE. Ademais, participou en festivais como BIME, Crüilla, Monkey Week, Consentidos, Alhautor, Andalucía Salvaje ou Flamenco Eñe, dentro da Bienal de Flamenco de Málaga, entre outros.
Carmen e Tarik non pararon desde que comezaron a traballar xuntos, algo que tamén se manifesta no eido das colaboracións: en xaneiro de 2023 Carmen acompañou a Vera Fauna no tema do segundo disco dos sevillanos, "No quiero nada", e o pasado febreiro estreou a canción "De la frontera", incluída no terceiro disco de Califato 3/4.
A finais de 2023 viu a luz "mami mami", tema ao que, ata o lanzamento oficial do álbum completo, deron continuidade "Candela", "Premenstrual", "Todo por la pasta" e "Mardita la Incertidumbre". Estes catro singles serviron de mostra para comprobar a versatilidade de Carmen Xía ao micro e de Suzio Tarik na produción, facéndonos viaxar do house á neo-copla, pasando polo rap e o trip hop sen despeitearnos, e deixando claro que este novo disco está chamado a marcar un antes e un despois na súa carreira.